Het huwelijk tussen wetenschap en spiritualiteit🇬🇧🇳🇱

Ik ben eigenlijk heel mijn leven een groot voorstander geweest van de wetenschap, en ik ben dat nog steeds. Toch, door de jaren heen, heb ik gemerkt dat er iets in mij verschoven is. Hoewel ik nog steeds in de wetenschap geloof, merk ik dat ik er minder afhankelijk van ben geworden.

Voorheen vertrouwde ik op de wetenschap om de wereld om mij heen te verklaren. Dat is logisch natuurlijk, want dat is ook één van de vooraanstaande doelen waar de wetenschap om draait. De wetenschap is echter slechts één methode om de wereld te helpen verklaren. Religie is een andere.

Het is mijn overtuiging dat de wetenschap in vele opzichten zelf ook een soort religie is. Niet religieus in de traditionele zin natuurlijk, maar wel een soort van. En dat is prima. Als je de wetenschap beziet als zijnde slechts een andere religie, dan is het leuke daaraan dat je het kunt zien als een democratische religie. Het is niet gebaseerd op oude geschriften, en tevens is er geen orde van hoge priesters die je vertellen hoe die geschriften geïnterpreteerd dienen te worden. Het is gebaseerd op experimenteren en rationeel denken, en iedereen is vrij om er een bijdrage aan te leveren. Vergeleken met de religies van weleer is dat best een verademing.

Maar de paralellen zijn er nog steeds. In plaats van geschriften zijn er de Wetten van de Natuur. En in plaats van priesters zijn er wetenschappers die je vertellen hoe die wetten geïnterpreteerd dienen te worden. En net als met priesters zijn de wetenschappers het ook niet altijd met elkaar eens.

En helaas, net als de religies van weleer, is ook de wetenschap een instituut waar macht vergaard wordt. Het is niet voor niets dat Max Planck schreef:

En zei ik nou dat iedereen vrij is om een bijdrage te leveren? Hoewel dat ogenschijnlijk waar is, zullen cynici erop wijzen dat dit alleen geldt voor hen die werden geboren met een hoge dosis intelligentie en het voorrecht om een jarenlange wetenschappelijke studie te kunnen veroorloven.

Iedereen die het probeert om een bijdrage te leveren zonder deze vereisten kan erop rekenen met spot onthaald te worden.

En toch, dit is niet bedoeld als veroordeling. Ik denk nog steeds dat de wetenschap een grote verbetering is ten opzichte van de religies die ervoor kwamen. Maar, ik denk wel dat het verstandig is om de beperkingen en de positie van de wetenschap goed in het achterhoofd te houden. Zeker als het aankomt op de wetenschappelijke visie jegens spiritualiteit.

Ik heb sterk de indruk dat veel mensen die in de wetenschap geloven over het algemeen een laatdunkende mening hebben over hen die meer richting spiritualiteit neigen. Immers, spiritualiteit is niet rationeel, men kan het niet bewijzen, en dus is het een makkelijk doelwit om naast je neer te leggen.

Maar ik denk dat het een logische denkfout is om ervan uit te gaan dat je moet kiezen tussen een geloof in de wetenschap en een geloof in spiritualiteit. Meerdere dingen kunnen tegelijk waar zijn.

Ieder van ons is een wezen met z’n eigen bewustzijn. We weten dit, want het is een zichzelf ondermijnend argument om niet in jezelf te geloven. En hoewel ik het niet kan bewijzen, lieve lezer, zou het toch idioot zijn om te geloven dat jij ook maar iets minder bent dan ik.

Dus hier zijn we, in de wereld van de filosofische aannames waar de wetenschap niets mee kan.

De wetenschap is een product van de filosofie, niet andersom. Wetenschap is inherent beperkt tot datgeen waar het over kan redeneren, precies omdat het zich alleen maar bezig houdt met het rationele en hetgeen gereproduceerd kan worden. Sommigen proberen wel heel hard dit te ontkennen, maar we moeten onszelf niet voor de gek houden: zij houden zich vast aan de wetenschap als ware het een religie.

Vaak houden dat soort mensen ook vast aan het idee dat het hele universum deterministisch is, dat alles van te voren bepaald is. Dit komt voort uit een misvatting dat het materiële universum de bron van het leven is. Maar helaas, net als religie, is determinisme een systeem van onderdrukking.

De wetenschap is geweldig, maar we moeten er niet te hard aan vasthouden, anders worden wij zelf ook onderdrukkers.

Maar gelukkig, als we bereid zijn om ons denken te verruimen, en ook de mogelijkheden voorbij het rationele en het voorspelbare in acht te nemen, dan stappen we in een wereld waar nog steeds een vorm van magie mag leven.

We stappen in de wereld van de spiritualiteit.

Spiritualiteit kan heel verwarrend zijn voor hen die van een traditionele religie komen. Ook voor hen die van de wetenschap komen. Dit is omdat er geen éénduidige definitie voor is, en er is geen autoriteit die je kan vertellen wat het juiste begrip ervan is. Je kunt wel naar anderen kijken waarvan je denkt dat die meer ervaring hebben in het spiritueel denken, maar uiteindelijk is het je eigen verantwoordelijkheid wie je besluit te volgen.

Een belangrijke vuistregel is om je eigen intuïtie te volgen, terwijl je ook aanwijzingen blijft volgen van degenen die je vertrouwt.

En dit brengt ons tot de kern, tot de waarheid die overeind blijft ongeacht of je nu gelooft in wetenschap, spiritualiteit, of allebei. Want alles dat we ervaren is uiteindelijk een persoonlijke en tevens een spirituele ervaring. Zelfs als die ervaring niet wetenschappelijk verklaarbaar is. Maar de mensen om ons heen zijn echt. En als we hen vertrouwen, dan kunnen we geloven in hun verhalen alsof het de onzen zijn. We vergroten onszelf en ons bewustzijn door de mensen om ons heen.

Dit is hoe de wetenschap en spiritualiteit het huwelijk aangaan. Door in beiden te geloven, en door te geloven in de verhalen van alle twee. Want zelfs als hun verklaringen misschien anders zijn, jouw ervaring blijft geldig ongeacht hoe je deze uitlegt.

In zeker zin lijkt dit ook op het huwelijk tussen twee mensen. Als zij samen dansen, dan staan hun neuzen wellicht niet dezelfde kant op, maar ze zetten nog steeds dezelfde stappen. Ze kijken over elkaars schouders, terwijl ze nog steeds elkaars ritme volgen.

En samen staan ze sterker dan alleen.